Józef Wybicki
"Pieśń Legionów Polskich we Włoszech - Mazurek Dąbrowskiego"

- urodził się 29 września 1747 roku w Będominie na Pomorzu, w rodzinie średniozamożnej szlachty, jego ojciec był sędzią ziemskim
- uczył się w kolegium jezuickim w Starych Szkotach przy trakcie tczewskim pod Gdańskiem, ale w 1763 został ze szkoły relegowany za bunt przeciwko metodom wychowawczym stosowanym przez jezuitów; odtąd sam uzupełniał braki w wykształceniu
- w 1767 roku został posłem i uczestniczył w obradach sejmu
- w latach 1770-1771 studiował w Leydzie prawo i historię powszechną, tam należał do masonerii
- w Warszawie brał udział w pracach nad kodeksem praw, był sekretarzem Komisji Kodyfikacyjnej Andrzeja Zamoyskiego
- 1777 - z polecenia Komisji Edukacji Narodowej wizytował szkoły na Litwie
- brał udział w konfederacji barskiej, insurekcji kościuszkowskiej, w roku 1797 roku organizował Legiony we Włoszech, wtedy też, w dniach 16-19 VII, ułożył słowa do Pieśni Legionów Polskich we Włoszech, zwanej później Mazurkiem Dąbrowskiego - odśpiewał ją po raz pierwszy, na melodię ludowego mazurka podlaskiego z 2. połowy XVIII w., 16 VII 1797 w Reggio, na uroczystości pożegnania generała Jana Henryka Dąbrowskiego, który 21 lipca udawał się do Mediolanu na spotkanie z Napoleonem
- jego pierwszą publikacją były Myśli polityczne o wolności cywilnej (1775-1776), poza tym pisał poezje - jego debiut poetycki to wiersz Podróżny w Pawłowie, będący hołdem złożonym wielkim reformatorom - oraz dramaty, m.in. Kulig (1783), Kmiotek (1788), Szlachcic mieszczanin (1791), i opery, takie jak Samnitka (1787), Polka (1788), Pasterka zbłąkana (1787)
- w 1804 wyjechał do Drezna, tam przygotowywał dla synów nowy program nauki, a nawet zamierzał wydać zbiór nowoczesnych podręczników
- w roku 1814 osiadł w majątku w Manieczkach
- w nowoutworzonym Królestwie Polskim objął prezesurę Delegacji Administracyjnej i prezesurę Sądu Najwyższego; uczestniczył też w pracach sejmu i senatu - zajmował się sprawami skarbowymi i prawnymi; łudził się co do intencji cara Aleksandra I, ale po jego porozumieniu z wielkim księciem Konstantym wielokrotnie składał podanie o dymisję -wybory polityczne, jakich dokonywał pod koniec życia, często były poddawane krytyce
- zmarł 10 marca 1822 roku w Manieczkach

Pieśń Legionów Polskich we Włoszech - Mazurek Dąbrowskiego

Został napisany jasnym językiem, przy użyciu oszczędnych środków stylistycznych; wyrażał bowiem nadzieje legionistów, zarówno oficerów, jak i prostych żołnierzy, związane z odzyskaniem niepodległości.
Istnieją dwie wersje tekstu. Pierwsza pochodzi z autografu; w takim kształcie była śpiewana w Reggio. Druga, krajowa, powstała w roku 1799, ma inną liczbę i kolejność strof, zawiera też inne słowa w pierwszej strofie. Jednak to właśnie ją rozpowszechniano drukiem i powszechnie śpiewano, traktując jako hymn narodowy podczas walk o niepodległość, aż do formalnego zatwierdzenia ustawą w roku 1926. 
Początek Mazurka w pierwszej wersji brzmi następująco:
Jeszcze Polska nie umarła,
Kiedy my żyjemy.
Co nam obca moc wydarła
Szablą odbijemy.
Jak widać, w pierwotnej wersji pieśni Wybickiego Polska została upersonifikowana, w wersji ostatecznej hymnu jest ona tylko pojęciem. W obu zawarte jest przekonanie, że Polska to nie tylko państwo, kraj, ale przede wszystkim ludzie, owo liryczne "my". Refren wyraża wolę walki oraz pragnienie szybkiego powrotu do kraju - "pod przewodem" generała Dąbrowskiego. W następnych strofach wiara w odzyskanie niepodległości zostaje połączona z konkretnym programem walki o odzyskanie niepodległości. Następują nawiązania do wojen szwedzkich,do kampanii duńskiej Stefana Czarnieckiego, kiedy polskie wojska dotarły aż po Jutlandię, a później triumfalnie wróciły do ojczyzny przez Poznań. 
O tym, jak szybko Pieśń Legionów stała się popularna wśród Polaków, niech świadczy fakt, iż "stary Dąbrowskiego mazurek" (I ks. Pana Tadeusza) rozbrzmiewa w Soplicowie w roku 1811, a więc niespełna w czternaście lat od momentu powstania!

Bibliografia
K. M. Dmitruk, Józef Wybicki (1747-1822), [w:] Pisarze polskiego oświecenia, t. II, pod red.T. Kostkiewiczowej i Z. Golińskiego, Warszawa 1994, s. 5-48.

Anna Cholewianka
www.literatura.net.pl